July 2014
M T W T F S S
« Aug    
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Mocznik w żywieniu bydła. Zatrucia mocznikiem-amoniakiem oraz solami amonowymi.

Możliwość wykorzystania prostych związków azotowych przez przeżuwacze nakreślił w 1889 r. Hagemann, a następnie rozwinął Zuntz, Voeltz, Ungerer, Klein, Ehrenberg, Bainter i in. /Konopiński 1968 r./.
Podawanie bydłu mocznika przyczynia się do zaoszczędzenia białka w paszy treściwej lub kiszonce /Bogner 1985/.
Mocznik rozkładany jest przez urazę (enzym mikroorganizmów żwacza) na amoniak i dwutlenek węgla. Uwalnianie amoniaku w żwaczu zależne jest od dawki pokarmowej (od ilości i rodzaju cukrowców), liczebności i składu jakościowego mikroflory, wartości pH i adaptacji zwierząt do mocznika. Optymalne pH dla działania urazy wynosi ponad 6,4. Fermentacja dawek pokarmowych obfitujących w skrobię obniża pH, powodując spowolnienie tempa uwalniania amoniaku, a zatem i wchłanianie amoniaku ze żwacza jest mniejsze. Dawki pokarmowe zasobne w włókno podwyższają pH w żwaczu. Przy zwiększonej wówczas aktywności ureazy i szybkim rozpadzie mocznika, występuje niedobór energii (pochodzącej z cukrów strukturalnych), który ogranicza syntezę białka bakteryjnego /Burgstaller 1985 r./. Wg dra G. Burgstaller’a dodatek mocznika jest uzasadniony tylko wtedy, gdy skarmia się dawki pokarmowe zawierające dużo skrobi (kiszonka z kukurydzy z ziarnem, wysokie dawki paszy treściwej). Niewskazane jest natomiast w przypadku stosowania pasz o stosunkowo wysokiej zawartości włókna i białka.

W wątrobie nadmiar amoniaku zostaje przekształcony ponownie w mocznik. Zawartość amoniaku we krwi wynosząca 1-2 mg staje się szkodliwa, a zawartość 4-5 mg wywołuje zgon zwierząt. Jest to wówczas zatrucie amoniakiem. Dodając 30 g mocznika na 100 kg masy ciała bydła nie należy obawiać się zachorowań. Ważne jest dokładne dawkowanie i stopniowe przyzwyczajanie zwierząt do nowej paszy.

Również prof. T. Konopiński zalecał, aby mocznik, siarczan amonu, węglan oraz mleczan amonu podawać z paszami niskobiałkowymi, n. kiszonką z kukurydzy (koński ząb), słoma kukurydzianą, sorgą, świeżymi wytłokami buraczanymi lub owocami. Zawarte w tych paszach kwasy organiczne (octowy, masłowy, propionowy) zmniejszają możliwość zatrucia mocznikiem, gdyż obniżają w żwaczu aktywność ureazy i dzięki temu rozpad mocznika na amoniak i CO2 przebiega wolniej. kwasy obecne w kiszonkach wiążą i neutralizują amoniak, powstają przy tym sole amonowe kwasów organicznych (np. octan amonu), które są dobrze wykorzystywane przez bakterie do budowy białka. Mocznik, siarczan, węglan amonu, mleczan amonu, cytrynian dwuamonowy można dodawać do kiszonki bezpośrednio przed jej skarmianiem, przestrzegając jednak dokładnego wymieszania ich z kiszonką. Prof. T. Konopiński zaleca na 1 tonę kiszonki maksymalnie 4-5 kg mocznika, 6-7 kg siarczanu lub węglanu amonu. Ważne jest, aby zwierzęta przyzwyczajać sukcesywnie do paszy mocznikowanej, zaczynając od małej ilości i w ciągu tygodnia dochodząc do pełnej dawki. W tym czasie następuje namnożenie się bakterii zdolnej wykorzystać większe ilości amoniaku. Mocznikiem i solami amonowymi można pokryć 25-30% zapotrzebowania na białko u przeżuwaczy. Jednakże należy pamiętać o niebezpieczeństwach związanych z przedawkowaniem, zbyt szybkim i nadmiernym wyzwoleniem amoniaku do krwi, a tym samym z zatruciem. Większa ilość azotu amidowego w paszy prowadzi do zaburzeń metabolizmu magnezu i wystąpienia tężyczki. Zaostrzają się wówczas niedobory niektórych aminokwasów, szczególnie histydyny, niedobory witamin A i D. Bardzo niebezpieczne jest skarmianie mocznika i soli amonowych wraz z roślinami motylkowymi; dochodzi wtedy do ostrego lub przewlekłego zatrucia, a nawet śmierci zwierząt. Konieczne jest przy skarmianiu mocznika pełne zaopatrzenie bydła w składniki mineralne: fosfor, siarkę, miedź, mangan, gdyż są one konieczne do syntezy aminokwasów i białka bakteryjnego.

Rozpad mocznika na amoniak jest przyspieszany przez: Rozpad mocznika na amoniak jest opóźniany przez:
wysoka aktywność ureazy przy pH powyżej 6,4 lub ureazę zawartą w paszach mała aktywność ureazy wywołana spadkiem pH
dawki pokarmowe zawierające dużo włókna dawki pokarmowe zawierające dużo skrobi
skarmianie mocznika bez przyzwyczajenia zwierząt lub podawanie go w roztworze przyzwyczajenie zwierząt do mocznika
- stałe skarmianie mocznika

 

Wykorzystanie amoniaku do syntezy białka bakteryjnego jest zmniejszane przez: Wykorzystanie amoniaku do syntezy białka bakteryjnego jest zwiększane przez:
nagłą zmianę dawki pokarmowej stopniowe przyzwyczajanie zwierząt
niedostatek energii i brak szkieletu węglowego do syntezy aminokwasów stałe stosowanie mocznika
niedobory minerałów wystarczającą ilość skrobi w paszy
nadmiar białka w paszy pełne zaopatrzenie w związki mineralne

wg.Burgstaller’a, 1985.

Ważne jest, aby nie przekroczyć zdolności detoksykacji amoniaku przez wątrobę. Jeśli wątroba i nerki wykazują niewydolność dojdzie do zatrucia zwierząt. Szczególnie wrażliwe na mocznik jest bydło zarobaczone (parazytozy). Mocznik i sole amonowe mogą być użyte w żywieniu krów mlecznych, jeżeli dawka pokarmowa jest wysokoenergetyczna i zawiera nie więcej niż 15% białka ogólnego. W tych warunkach ogólne zapotrzebowanie na azot białkowy może być pokryte w 20% związkami azotowymi niebiałkowymi W opasie bydła stosowanie związków azotowych niebiałkowych znajduje uzasadnienie wówczas, gdy pasza podstawowa zawiera duże ilości energii, a zawartość białka ogólnego w suchej masie dawki pokarmowej nie przekracza 13% /Burgstaller 1985/.

ZATRUCIE MOCZNIKIEM

Po upływie 20-30minut od momentu pobrania nadmiernej ilości mocznika lub soli amonowej występuje wytrzeszcz oczu, drżenie gałki ocznej, zwiększona pobudliwość, kołowacizna, ślinotok, stękanie, kolka, pocenie, pokładanie się z wyciągnietymi kończynami przednimi, zwiększona częstotliwość pracy serca. Zwierzęta zatrute padają w ciągu kilku godzin.

Ratowanie zwierząt. Podać zwierzętom zatrutym 1-3 l octu spożywczego 5% (5% kwasu octowego); dodatkowo podawać roztwór magnezu i wapnia, środki pobudzające serce (krążenie krwi), np. Cardiamid-Coffein, Cardiol C. Dla poprawienia wydolności wątroby i nerek polecamy preparat HepaSol- płyn (0,2 ml/kg masy ciała, po uprzednim rozcieńczeniu wodą z octem). Hepasol wspomaga neutralizację amoniaku oraz jego wydalanie z moczem i kałem, ponadto zapobiega uszkodzeniu komórek wątrobowych i kłębuszków nerkowych.

1 comment to Mocznik w żywieniu bydła. Zatrucia mocznikiem-amoniakiem oraz solami amonowymi.

Leave a Reply

  

  

  


*

You can use these HTML tags

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Comment spam protected by SpamBam